Dobrze dobrana tektura nie pomoże, jeśli pudła są źle ułożone na palecie. Sposób układania warstw, wystawanie poza obrys palety i zabezpieczenie ładunku mogą obniżyć nośność stosu o jedną trzecią. W tym artykule wyjaśniamy, jak układ pudeł wpływa na stabilność i wytrzymałość oraz jak zaplanować paletę, żeby dojechała cała.
Dwa główne układy warstw
Układ kolumnowy
Każde pudło leży dokładnie nad pudłem z niższej warstwy, a ściany tworzą pionowe kolumny. Obciążenie przechodzi wprost przez ścianki i narożniki, więc pudło wykorzystuje pełną wytrzymałość (BCT). To układ najlepszy dla nośności stosu.

Wadą jest mniejsza stabilność: warstwy nie są ze sobą „zazębione”, więc stos łatwiej się przesuwa podczas hamowania i na zakrętach. Zwykle wymaga to mocniejszego zabezpieczenia (folia, taśmy, kątowniki).
Układ przeplatany (cegiełkowy)
Kolejne warstwy są obrócone względem siebie, a pudła leżą jak cegły w murze, łącząc dwa pudła z warstwy poniżej. Stos jest stabilniejszy, bo warstwy się zazębiają.
Cena to niższa nośność. W badaniach nad układem palet pudła ułożone przeplatanie traciły zwykle 30–40% wytrzymałości w porównaniu z układem kolumnowym, bo obciążenie przenoszą narożniki i krawędzie, a nie pełne kolumny. W niektórych opracowaniach strata sięgała nawet około 45%.
Dlatego dla ciężkich stosów lub długiego składowania lepszy bywa układ kolumnowy z dodatkowym zabezpieczeniem. Dla krótkiego transportu lub mniejszej wysokości sprawdza się układ przeplatany.
Wystawanie poza paletę
Pudła, które wystają poza obrys palety, tracą wytrzymałość, bo część ściany nie ma podparcia. W badaniach wystawanie rzędu jednego cala (ok. 25 mm) obniżało wytrzymałość pudła o 25–30%, a dalsze wystawanie – nawet o około jedną trzecią. Wystające pudła są też bardziej narażone na uszkodzenia przy przeładunku.
Zasada: wymiary pudła powinny pasować do palety, tak żeby żadne nie wystawało. Przykłady doboru wymiarów pod paletę EUR (1200 × 800 mm) opisujemy w artykule Wymiary kartonu a paleta EUR.
Paleta też ma znaczenie
Podłoże, na którym stoi stos, wpływa na wytrzymałość dolnej warstwy. Jeśli pudło opiera się na szerokich szczelinach między deskami, jego dolna krawędź nie ma równego podparcia i wytrzymałość spada. Warto zwrócić uwagę na:
- stan palety (uszkodzone deski, wystające gwoździe),
- szerokość szczelin między deskami,
- dopasowanie wymiaru pudła do desek.
Jak zabezpieczyć ładunek
- Folia stretch. Owijanie palety całościowo spaja warstwy i chroni przed kurzem. Owijaj również pod dolną deską palety, żeby folia zakotwiczyła ładunek.
- Kątowniki (narożniki ochronne). Tektura lub plastik na pionowych krawędziach stosu rozkłada nacisk i chroni narożniki przed zgnieceniem przez folię lub taśmy.
- Taśmy PP lub PET. Dla ciężkich lub wysokich stosów dodatkowe taśmy opasujące zwiększają stabilność.
- Przekładki między warstwami. Tekturowe lub antypoślizgowe arkusze stabilizują stos i wyrównują nierówności.
- Etykieta logistyczna. Przy dostawach do sieci handlowych i magazynów wymagany bywa kod SSCC (etykieta GS1) umieszczony w ustalonym miejscu.
Najczęstsze błędy
- Pudła wystają poza paletę i tracą nośność.
- Za wysoki stos – wysokość wynika z limitów przewoźnika, magazynu odbiorcy i nośności dolnych pudeł. Sprawdź wymagania odbiorcy przed wysyłką.
- Układ przeplatany przy ciężkich pudłach i długim składowaniu – spadek wytrzymałości o 30–40%.
- Brak zabezpieczenia narożników – folia i taśmy wgniatają krawędzie.
- Wilgotne warunki – spadek nośności o połowę przy dużej wilgotności (patrz artykuł o wilgotności).
- Zbyt niska nośność pudła względem wysokości stosu. Parametry omawiamy w artykule o badaniach tektury.
Jak zaplanować paletę krok po kroku
- Policz obciążenie dolnego pudła: masa jednego pudła × liczba warstw nad nim (bez dolnej).
- Sprawdź nośność pudła (BCT) i zastosuj współczynnik bezpieczeństwa (omawiamy go w artykułach o badaniach i o wilgotności).
- Dobierz układ warstw (kolumnowy lub przeplatany) do masy, wysokości i czasu składowania.
- Dobierz wymiary pudła do palety, żeby nic nie wystawało.
- Zabezpiecz ładunek: folia, kątowniki, ewentualnie taśmy.
- Przetestuj prototyp (próba ściskania lub symulacja transportu, zobacz testy opakowań).
Źródła
- California Polytechnic State University, opracowanie o wpływie przesunięcia pudeł na palecie na wytrzymałość stosu: Effect of Palletized Box Offset on Compression Strength.
- Virginia Tech (Unit Load Design), prace o układzie warstw i mostkowaniu ładunku na palecie.
- Publikacja o wpływie sztywności pokładu palety na wytrzymałość pudeł: Investigation of the Effect of Pallet Top-Deck Stiffness on Corrugated Box Compression Strength.
Najczęstsze pytania
Który układ jest lepszy: kolumnowy czy przeplatany?
Zależy od priorytetu. Kolumnowy daje największą nośność pudeł, przeplatany większą stabilność stosu. Dla ciężkich pudeł i długiego składowania wybiera się zwykle kolumnowy z dobrym zabezpieczeniem, dla krótkiej dostawy przeplatany.
Czy pudła mogą wystawać poza paletę?
Lepiej, żeby nie wystawały. Nawet niewielkie wystawanie obniża wytrzymałość pudła i zwiększa ryzyko uszkodzeń przy przeładunku. Dobierz wymiary pudła do palety.
Ile warstw można ułożyć na palecie?
Zależy od masy pudła, jego nośności, warunków składowania i wymagań odbiorcy. Policz obciążenie dolnego pudła i porównaj z jego nośnością z zapasem bezpieczeństwa.
Artykuł przygotowała redakcja Tekturowo – serwis wiedzy o tekturze falistej, który prowadzi LOFREE Sp. z o.o. sp. k., producent opakowań Kartoniki.pl. Pomożemy dobrać wymiary pudeł do palety – zobacz kartony na wymiar.