Wycena kartonu z tektury falistej: koszt, rozkrój i nakład

Dwa kartony o tych samych wymiarach mogą mieć wyraźnie różne wyceny. Różnicę robią tektura, konstrukcja, nadruk, wielkość zamówienia i to, ile tektury ląduje w odpadzie. Poniżej rozkładamy wycenę na części, pokazujemy, jak policzyć rozkrój typowego pudła klapowego, i podpowiadamy, jakie dane przygotować, żeby oferta była szybka i porównywalna.

Z czego składa się koszt kartonu

Na koszt jednego pudła składają się dwie grupy pozycji. Pierwsza zależy od liczby sztuk (koszty zmienne), druga jest ponoszona raz na zlecenie (koszty stałe zlecenia).

Składnik Rodzaj kosztu Od czego zależy
Tektura zmienny pole rozkroju, symbol i gramatura tektury, odpad
Przetwarzanie (cięcie, bigowanie, sztancowanie) zmienny konstrukcja, liczba operacji, wydajność maszyny
Łączenie (klejenie, zszywanie, taśma) zmienny technika łączenia i liczba punktów łączenia
Nadruk zmienny i stały liczba kolorów, pokrycie, matryca drukowa
Przygotowanie produkcji stały przezbrojenie maszyn, wykrojnik przy pudłach sztancowanych
Paletyzacja i transport zmienny liczba palet, sposób układania, odległość

Największą pozycją w kartonie jest zwykle sama tektura. Dlatego punktem wyjścia każdej wyceny jest pole rozkroju, czyli powierzchnia płaskiego arkusza, z którego powstaje pudło.

Jak policzyć rozkrój pudła klapowego FEFCO 0201

Pudło klapowe FEFCO 0201 to najczęstsza konstrukcja transportowa (zob. kody FEFCO i oznaczenia pudeł). Przy wymiarach wewnętrznych D × S × W (długość, szerokość, wysokość) uproszczony rozkrój wygląda tak:

Schemat rozkroju pudła FEFCO 0201 z zakładką, ścianami D i S, klapami oraz wymiarami arkusza
Rozkrój pudła 400 × 300 × 200 mm: arkusz ok. 1435 × 500 mm, czyli ok. 0,72 m²
  • długość arkusza ≈ 2 × D + 2 × S + zakładka do łączenia,
  • szerokość arkusza ≈ W + S (klapy górne i dolne mają po połowie szerokości pudła).

Do tych wartości producent dodaje naddatki na grubość tektury i bigowanie, a ich wielkość zależy od fali i technologii. Katalog FEFCO przyjmuje, że wymiary mierzy się po środku bigu i uwzględnia grubość materiału, a zalecenie FEFCO nr 101 opisuje, jak wyznaczać wymiary wewnętrzne pudła 0201. Wzór traktuj więc jako szacunek, a nie rysunek wykonawczy.

Przykład. Pudło o wymiarach wewnętrznych 400 × 300 × 200 mm, zakładka 35 mm (wartość przyjęta do przykładu):

  • długość arkusza ≈ 2 × 400 + 2 × 300 + 35 = 1435 mm,
  • szerokość arkusza ≈ 200 + 300 = 500 mm,
  • pole rozkroju ≈ 1,435 m × 0,5 m ≈ 0,72 m².

Mając pole rozkroju, policzysz też masę pudła: pole w m² × gramatura w g/m² ÷ 1000. Szczegóły i przykłady gramatur są w artykule gramatura tektury falistej: jak policzyć masę pudła.

Odpad: tektura, za którą płacisz, a której nie ma w pudle

Tektura powstaje na tekturnicy w taśmie o określonej szerokości i jest cięta na arkusze. Rozkroje układa się na tej szerokości tak, żeby zostało jak najmniej skrawków. Gdy rozkrój „nie pasuje” do szerokości taśmy, rośnie odpad brzegowy, a z nim koszt jednego pudła. Przy pudłach sztancowanych dochodzą wycięcia z wnętrza arkusza i odpad między użytkami.

Dlatego niewielka zmiana wymiaru, np. o kilka milimetrów, czasem obniża koszt bardziej niż zmiana tektury na lżejszą. Warto zapytać producenta, czy wymiar da się dopasować do korzystniejszego rozkroju, zanim zatwierdzisz projekt.

Nakład a koszt jednej sztuki

Koszty stałe zlecenia, takie jak przezbrojenie maszyn, wykrojnik czy matryca drukowa, rozkładają się na wszystkie sztuki. Uproszczony wzór:

koszt jednostkowy = koszty stałe zlecenia ÷ nakład + koszt zmienny jednej sztuki.

Przykład w umownych jednostkach (bez odniesienia do cen rynkowych): koszty stałe 1000 j., koszt zmienny 2 j. na sztukę.

Nakład Koszty stałe na sztukę Koszt jednostkowy
500 szt. 2,0 j. 4,0 j.
2000 szt. 0,5 j. 2,5 j.
10 000 szt. 0,1 j. 2,1 j.

Przy małych nakładach o cenie decydują koszty stałe, przy dużych koszt tektury i przetwarzania. Wykrojnik i matryca to zwykle koszt jednorazowy, więc przy kolejnych zamówieniach tego samego wyrobu wycena jest niższa.

Jakie dane przygotować do wyceny

Im pełniejsze zapytanie, tym mniej pytań zwrotnych i tym łatwiej porównać oferty kilku dostawców.

  • Wymiary wewnętrzne w milimetrach (D × S × W) i informacja, czy to wymiary wewnętrzne, czy zewnętrzne.
  • Konstrukcja: kod FEFCO albo rysunek, jeśli to pudło nietypowe.
  • Tektura: symbol (np. 3W B, 5W BC) albo wymagany parametr wytrzymałości, ECT lub BCT (zob. badania tektury: ECT, FCT, BCT, Mullen).
  • Masa i charakter zawartości oraz sposób składowania (wysokość stosu, wilgotność).
  • Nadruk: liczba kolorów, plik graficzny, miejsce nadruku.
  • Nakład jednorazowy i przewidywane zamówienia w roku.
  • Paletyzacja: typ palety, maksymalna wysokość, oznakowanie.
  • Termin i miejsce dostawy.

Jak producenci liczą wyceny

W wielu zakładach wycena powstaje w arkuszu kalkulacyjnym: handlowiec wpisuje wymiary, wybiera tekturę i doliczają się narzuty. To działa, dopóki cennik tektury się nie zmienia, a w firmie jest jedna osoba, która zna wszystkie formuły. Problemem bywa spójność: ta sama konstrukcja liczona przez dwie osoby daje dwie różne ceny, a po zmianie cen surowca trzeba ręcznie poprawiać wszystkie arkusze.

Dlatego producenci tektury falistej coraz częściej liczą wyceny w systemach klasy ERP, które łączą kalkulator konstrukcji FEFCO z kartoteką tektur, wykrojników, matryc i maszyn, a potem prowadzą zlecenie dalej: przez zaopatrzenie w tekturę, produkcję, paletyzację aż do dokumentu WZ. Przykładem takiego rozwiązania jest Tekturnik, system ERP dla producentów tektury falistej. Niezależnie od narzędzia warto, żeby wycena korzystała z aktualnych cen tektury i rzeczywistego zużycia surowca, a nie z wartości wpisanych raz na zawsze.

Najczęstsze pytania

Dlaczego karton o tych samych wymiarach ma różne ceny u różnych producentów?

Producenci różnią się tekturą, którą proponują, szerokością tekturnicy i rozkrojem, a więc odpadem, a także sposobem liczenia kosztów przygotowania produkcji. Porównuj oferty dla tej samej tektury i tego samego parametru wytrzymałości.

Jak policzyć pole rozkroju pudła FEFCO 0201?

W przybliżeniu: długość arkusza to 2 × długość + 2 × szerokość + zakładka, a szerokość arkusza to wysokość + szerokość pudła. Pomnóż obie wartości w metrach. Producent dolicza jeszcze naddatki na grubość tektury i bigowanie.

Czy lżejsza tektura zawsze obniża koszt?

Nie zawsze. Czasem więcej daje dopasowanie wymiaru do korzystniejszego rozkroju albo zmiana konstrukcji. Lżejsza tektura musi też zapewnić wymaganą wytrzymałość w realnych warunkach składowania.

Dlaczego mały nakład jest droższy w przeliczeniu na sztukę?

Bo koszty przezbrojenia, wykrojnika i matrycy rozkładają się na mniejszą liczbę sztuk. Przy kolejnych zamówieniach tego samego wyrobu część z nich już nie występuje.

Źródła


Artykuł przygotowała redakcja Tekturowo – serwis wiedzy o tekturze falistej, który prowadzi LOFREE Sp. z o.o. sp. k., producent opakowań Kartoniki.pl. Szukasz kartonów dopasowanych do obciążenia? Zobacz kartony na wymiar.