Dwa kartony o tych samych wymiarach mogą mieć wyraźnie różne wyceny. Różnicę robią tektura, konstrukcja, nadruk, wielkość zamówienia i to, ile tektury ląduje w odpadzie. Poniżej rozkładamy wycenę na części, pokazujemy, jak policzyć rozkrój typowego pudła klapowego, i podpowiadamy, jakie dane przygotować, żeby oferta była szybka i porównywalna.
Z czego składa się koszt kartonu
Na koszt jednego pudła składają się dwie grupy pozycji. Pierwsza zależy od liczby sztuk (koszty zmienne), druga jest ponoszona raz na zlecenie (koszty stałe zlecenia).
| Składnik | Rodzaj kosztu | Od czego zależy |
|---|---|---|
| Tektura | zmienny | pole rozkroju, symbol i gramatura tektury, odpad |
| Przetwarzanie (cięcie, bigowanie, sztancowanie) | zmienny | konstrukcja, liczba operacji, wydajność maszyny |
| Łączenie (klejenie, zszywanie, taśma) | zmienny | technika łączenia i liczba punktów łączenia |
| Nadruk | zmienny i stały | liczba kolorów, pokrycie, matryca drukowa |
| Przygotowanie produkcji | stały | przezbrojenie maszyn, wykrojnik przy pudłach sztancowanych |
| Paletyzacja i transport | zmienny | liczba palet, sposób układania, odległość |
Największą pozycją w kartonie jest zwykle sama tektura. Dlatego punktem wyjścia każdej wyceny jest pole rozkroju, czyli powierzchnia płaskiego arkusza, z którego powstaje pudło.
Jak policzyć rozkrój pudła klapowego FEFCO 0201
Pudło klapowe FEFCO 0201 to najczęstsza konstrukcja transportowa (zob. kody FEFCO i oznaczenia pudeł). Przy wymiarach wewnętrznych D × S × W (długość, szerokość, wysokość) uproszczony rozkrój wygląda tak:

- długość arkusza ≈ 2 × D + 2 × S + zakładka do łączenia,
- szerokość arkusza ≈ W + S (klapy górne i dolne mają po połowie szerokości pudła).
Do tych wartości producent dodaje naddatki na grubość tektury i bigowanie, a ich wielkość zależy od fali i technologii. Katalog FEFCO przyjmuje, że wymiary mierzy się po środku bigu i uwzględnia grubość materiału, a zalecenie FEFCO nr 101 opisuje, jak wyznaczać wymiary wewnętrzne pudła 0201. Wzór traktuj więc jako szacunek, a nie rysunek wykonawczy.
Przykład. Pudło o wymiarach wewnętrznych 400 × 300 × 200 mm, zakładka 35 mm (wartość przyjęta do przykładu):
- długość arkusza ≈ 2 × 400 + 2 × 300 + 35 = 1435 mm,
- szerokość arkusza ≈ 200 + 300 = 500 mm,
- pole rozkroju ≈ 1,435 m × 0,5 m ≈ 0,72 m².
Mając pole rozkroju, policzysz też masę pudła: pole w m² × gramatura w g/m² ÷ 1000. Szczegóły i przykłady gramatur są w artykule gramatura tektury falistej: jak policzyć masę pudła.
Odpad: tektura, za którą płacisz, a której nie ma w pudle
Tektura powstaje na tekturnicy w taśmie o określonej szerokości i jest cięta na arkusze. Rozkroje układa się na tej szerokości tak, żeby zostało jak najmniej skrawków. Gdy rozkrój „nie pasuje” do szerokości taśmy, rośnie odpad brzegowy, a z nim koszt jednego pudła. Przy pudłach sztancowanych dochodzą wycięcia z wnętrza arkusza i odpad między użytkami.
Dlatego niewielka zmiana wymiaru, np. o kilka milimetrów, czasem obniża koszt bardziej niż zmiana tektury na lżejszą. Warto zapytać producenta, czy wymiar da się dopasować do korzystniejszego rozkroju, zanim zatwierdzisz projekt.
Nakład a koszt jednej sztuki
Koszty stałe zlecenia, takie jak przezbrojenie maszyn, wykrojnik czy matryca drukowa, rozkładają się na wszystkie sztuki. Uproszczony wzór:
koszt jednostkowy = koszty stałe zlecenia ÷ nakład + koszt zmienny jednej sztuki.
Przykład w umownych jednostkach (bez odniesienia do cen rynkowych): koszty stałe 1000 j., koszt zmienny 2 j. na sztukę.
| Nakład | Koszty stałe na sztukę | Koszt jednostkowy |
|---|---|---|
| 500 szt. | 2,0 j. | 4,0 j. |
| 2000 szt. | 0,5 j. | 2,5 j. |
| 10 000 szt. | 0,1 j. | 2,1 j. |
Przy małych nakładach o cenie decydują koszty stałe, przy dużych koszt tektury i przetwarzania. Wykrojnik i matryca to zwykle koszt jednorazowy, więc przy kolejnych zamówieniach tego samego wyrobu wycena jest niższa.
Jakie dane przygotować do wyceny
Im pełniejsze zapytanie, tym mniej pytań zwrotnych i tym łatwiej porównać oferty kilku dostawców.
- Wymiary wewnętrzne w milimetrach (D × S × W) i informacja, czy to wymiary wewnętrzne, czy zewnętrzne.
- Konstrukcja: kod FEFCO albo rysunek, jeśli to pudło nietypowe.
- Tektura: symbol (np. 3W B, 5W BC) albo wymagany parametr wytrzymałości, ECT lub BCT (zob. badania tektury: ECT, FCT, BCT, Mullen).
- Masa i charakter zawartości oraz sposób składowania (wysokość stosu, wilgotność).
- Nadruk: liczba kolorów, plik graficzny, miejsce nadruku.
- Nakład jednorazowy i przewidywane zamówienia w roku.
- Paletyzacja: typ palety, maksymalna wysokość, oznakowanie.
- Termin i miejsce dostawy.
Jak producenci liczą wyceny
W wielu zakładach wycena powstaje w arkuszu kalkulacyjnym: handlowiec wpisuje wymiary, wybiera tekturę i doliczają się narzuty. To działa, dopóki cennik tektury się nie zmienia, a w firmie jest jedna osoba, która zna wszystkie formuły. Problemem bywa spójność: ta sama konstrukcja liczona przez dwie osoby daje dwie różne ceny, a po zmianie cen surowca trzeba ręcznie poprawiać wszystkie arkusze.
Dlatego producenci tektury falistej coraz częściej liczą wyceny w systemach klasy ERP, które łączą kalkulator konstrukcji FEFCO z kartoteką tektur, wykrojników, matryc i maszyn, a potem prowadzą zlecenie dalej: przez zaopatrzenie w tekturę, produkcję, paletyzację aż do dokumentu WZ. Przykładem takiego rozwiązania jest Tekturnik, system ERP dla producentów tektury falistej. Niezależnie od narzędzia warto, żeby wycena korzystała z aktualnych cen tektury i rzeczywistego zużycia surowca, a nie z wartości wpisanych raz na zawsze.
Najczęstsze pytania
Dlaczego karton o tych samych wymiarach ma różne ceny u różnych producentów?
Producenci różnią się tekturą, którą proponują, szerokością tekturnicy i rozkrojem, a więc odpadem, a także sposobem liczenia kosztów przygotowania produkcji. Porównuj oferty dla tej samej tektury i tego samego parametru wytrzymałości.
Jak policzyć pole rozkroju pudła FEFCO 0201?
W przybliżeniu: długość arkusza to 2 × długość + 2 × szerokość + zakładka, a szerokość arkusza to wysokość + szerokość pudła. Pomnóż obie wartości w metrach. Producent dolicza jeszcze naddatki na grubość tektury i bigowanie.
Czy lżejsza tektura zawsze obniża koszt?
Nie zawsze. Czasem więcej daje dopasowanie wymiaru do korzystniejszego rozkroju albo zmiana konstrukcji. Lżejsza tektura musi też zapewnić wymaganą wytrzymałość w realnych warunkach składowania.
Dlaczego mały nakład jest droższy w przeliczeniu na sztukę?
Bo koszty przezbrojenia, wykrojnika i matrycy rozkładają się na mniejszą liczbę sztuk. Przy kolejnych zamówieniach tego samego wyrobu część z nich już nie występuje.
Źródła
- FEFCO – Codes of Designs (katalog konstrukcji opakowań, PDF)
- FEFCO – Recommendation 101: wyznaczanie wymiarów wewnętrznych pudeł 0201 (PDF)
Artykuł przygotowała redakcja Tekturowo – serwis wiedzy o tekturze falistej, który prowadzi LOFREE Sp. z o.o. sp. k., producent opakowań Kartoniki.pl. Szukasz kartonów dopasowanych do obciążenia? Zobacz kartony na wymiar.